12 05 2011

HALK OZANLARIMIZ, HALK TÜRKÜLERİMİZ VE İHSAN OZANOĞLU

HALK OZANLARIMIZ, HALK TÜRKÜLERİMİZ VE İHSAN OZANOĞLU

Ali ŞAHİN
______________________________________________

Halk Ozanı... Aşık... Abdal Musa Sultan, Aşık Ali İzzet, Aşık Daimi, Aşık Hüseyin Çırakman, Aşık İhsani, Aşık Mahzuni Şerif, Aşık Ömer, Aşık Sümmani, Aşık Şenlik, Aşık Veysel Şatıroğlu, Aşık Zamani, Bayburtlu Zihni, Dadaloğlu, Davut Sulari, Dertli, Ercişli Emrah, Erzurumlu Emrah, Eşrefoğlu Rumi, Feyzullah Çınar, Gevheri, Hilmi Şahballı, Karacaoğlan, Kaygusuz Abdal, Kazak Abdal, Köroğlu, Kul Ahmet, Mesleki, Mirati, Muharrem Ertaş, Muhlis Akarsu, Murat Çobanoğlu, Nesimi Çimen, Neşet Ertaş, Ozan Şahturna, Pir Sultan Abdal, Ruhsati, Seyrani, Şah Hatayi, Şemsi Yastıman, Şeref Taşlıova, Talibi Coşkun, Teslim Abdal, Tokatlı Gedayi, Yunus Emre, Zaralı Halil, Zileli Ceyhuni... ve daha niceleri...

Bir de Kastamonulu Halk Ozanımız İhsan OZANOĞLU... Adını duyup bir Kastamonu Destanı olduğunu işitiyordum ama açıkçası yazılı bir kaynakla karşılaşmamıştım. Şöyle bir kolaçan etmek istedim Ansiklopedi ve şair yazar sözlüklerini. Rastlayamadım. Bu arada il il Türkiyeyi tanıtan Yurt Ansiklopedisinin Kastamonu ile ilgili fasikülleri geldi usuma. 1983'lerde çıkarken ilimizle ilgili iki fasikülü alıp kendim bir araya getirip bir de kapak yapmıştım: Açtım baktım orda biraz değinilmiş, ozanımıza:

"İhsan Ozanoğlu (1907-1981): İlkokuldan sonra Darülhilafe Medresesi'nde okumuş, dışardan sınav vererek İstanbul Öğretmen Okulu'nu bitirmiştir. Uzun yıllar öğretmen olarak görev yaptıktan sonra, Kastamonu Kütüphanesi Müdürlüğü'ne atanmıştır. Fransızca, Arapça, Ermenice öğrenmiş, Süryani ve Hint dilleriyle ilgilenmiştir. Türkçe^'nin Hakani, Çağatay ve Azeri lehçeleriyle de yazmış, bir ara Grekçe ve Latince'ye de ilgi duymuştur.

Aşık tarzı şiirlerinin yanında, klasik şiirleri de vardır. 1973'e değin yazdığı klasik şiirleri bir kitapta toplamıştır. Yergileri Şamar adı altında yayımlanmıştır. Tar, ud, saz çalabilen Ozanoğlu, günümüzün usta halk ozanlarıyla atışmalar yapmış, l942'de Behçet Kemal Çağlar başkanlığındaki jürice 'Usta Ozan' ilan edilmiş, Konya'da yapılan 10.Türkiye Aşıklar Bayramı'nda 'En Usta Ozan' armağanını almıştır. Folklor derlemeleri de vardır. Kastamonu Kütüğü (1952), Turistik Kastamonu, Aşık Edebiyatı, Kastamonu'nun Yetiştirdiği Meşhur Adamlar, Efe Yüreği, Bir Yudum, Bülbül, yayımlanan kitaplarının birkaçıdır." Denildikten sonra "Ozanın Kastamonu Destanı'ndan bir bölüm" adı altında iki kıtaya yer verilmiş:

"Öyle bir cevher ki dünyaya bedel / Biçilmez bahası Kastamonu'nun / Yapılsa tükenmez o kadar güzel / Haşredek senası Kastamonu'nun // Sürüler yayılır yamaçlarında / Top top çiçek açar kıraçlarında / Türlü kuşlar öter ağaçlarında / Gönüller şifası Kastamonu'nun... (Yurt Ansiklopedisi, 1983, s. 4645)"

***

Hakkında çıkan bir çok kaynak ve ozanın baskısı tükenip piyasada bulunmayan bir çok kitabı, broşürü taranıp incelenip toparlanmayı bekliyor... Kastamonu'da tedviren şube müdürlüğüm sırasında Kastamonu Hayat Eczanesi Sahibi Eczacı Hakkı Gültürk'ün tanıtımıyle- ki bizim Hakkı Abi artist oldu daha sonra Atıf Yılmaz'ın Eğreti Gelin filminde oynadı- öylesine tanıdığım ozanımızın oğlu şu anda Çatalzeytin Öğretmenevi Müdürü. Ozan Ozanoğlu... Son gezimde tanıdım biraz daha yakından... ve babası hakkında bir kitap çalışması yaptığını öğrendim, söz aldım kısaca bir tanıtım yazısı ve bir kaç fotoğraf için... Bekliyorum bakalım. Ozan'da Ozanoğlu olduğunun işaretleri de var, -dinlemek kısmet olmadı ama- sazı da duvarda asılı idi...

Kastamonulu ozan ilimizin sorunlarını da terennüm etmişti hep şiirlerinde: 1943 yılında Kastamonu'da meydana gelen büyük zelzeleye ait destandan birkaç dörtlüğü buraya almak istiyorum:

"Derdimiz bir iken bine yetürdün / Açtın yüreklerde hicran zelzele / Başımızda nice otlar bitürdün / Vermedin bir nefes aman zelzele, // Kastamonu'daki facia hele / Sığmaz ifadesi bir zaman dile / Çökerken bin yıllık muazzam kale / Koymadın kimsede derman zelzele // Ozanoğlu var der her derdin devası / Derd verir sevdiği kula mevlası / Bu gazap sonucu kulun hatası / Bir imtihan oldu İhsan zelzele..."şiirin tamamını Ozanoğulları Can ve Ozan'ın çalışmaları tamamlandığında öğrenebileceğiz ancak.

"Bana ne can gerek ne canan gerek / Gözümde gönlümde sen Kastamonu / Sensiz ne mal gerek ne de şan gerek / Sen benim ben senin Şen Kastamonu" (İhsan Ozanoğlu)diyecek kadar Kastamonu tutkunu ozanı Kastamonu- Kastamonulu mutlaka tanımalı en kısa zamanda diye düşünüyorum. Ve şöyle bir çalışma canlanıyor gözümün önünde: "İhsan OZANOĞLU
(Yaşamı / Sanatı / Yapıtları / Kaynakça ve Şiirlerinden Örnekler... Hazırlayanlar: Can- Ozan Ozanoğlu) Çatalzeytin dönüşü 2005 Ağustos'unda yaptığım "Gökırmak" sitesindeki "Halk Ozanlarımız" sayfasına da kısa bir anekdot koymuşum.

Daha sonra çeşitli vesilelerle netten iletişim kurduğum Ozan, "hocam bu işlerle daha çok abim Can ilgileniyor demişti. Az da olsa doküman istemiştim ama bir türlü alamamıştım... Hatta o kadar ki adına bir sayfa yapalım diye sayfaya bile başlatmıştım. Nette bir arama yaptığımda üzülerek o sayfanın bomboş olduğunu görmek içimi burkmuştu. Üstelik Google Arama motoru kayıtlarına bile geçmişti bomboş bir sayfa olarak...

Ozanımızın yapıtlarının toplu bir dökümüne de ulaşamadım bu arada. Çeşitli araştırmalarda görebildiğim Kaynakça listelerinden ve dipnotlardan yararlanarak çıkarabildiğim taslak listeyi geliştirilmek üzere burada vermek istedim:

YAPITLARI:
Aşık Edebiyatı, 1940
Aşık Sazı adlı yayımlanmamış
Divan adlı yayımlanmamış
Kalecikli Mirâtî, 1940
Kastamonu Destanı (1952)
Kastamonu Elması (1943)
Kastamonu Fıkraları, (Yayımlanmamış Derleme Notları,1976)
Kastamonu Köyleri (1952)
Kastamonu Kütüğü, İst., 1952
Kastamonu'nun Yetiştirdiği Meşhur Adamlar: Candaroğulları İsfendiyar Bey 1959, 19 s., 2.5 TL, Kastamonu İsfendiyarbey Derneği Yayınları: 1, Biyografi Risaleler Serisi: 1.
Ömür Boyunca" adlı yayımlanmamış eserleri
Şa'bân-ı Veli Menâkıbı, Kastamonu, 1967
Şamar" Yergi şiirleri (Basılmamış)
Turistik Kastamonu, 1958
Zaferden Zafere (Destan) 1938
Zelzele Destanı (1943)

***

YAPITLARINDAN ÖRNEKLER.

KASTAMONU DESTANI'NDAN

"öyle bir cevher ki dünyaya bedel
biçilmez pahası kastamonunun
yapılsa tükenmez o kadar güzel
haşre dek senası kastamonunun

güneş hayran bakar geçerken burdan
mehtap bir dilberdir saçları nurdan
yıldızlar baygındır vecd-i sürurdan
başkadır seması kastamonunun

her yabancı meftun her gönül beste
şiirler söylenmiş hem deste deste
can verir cansıza bir tek nefeste
iksirdir havası kastamonunun

küçük sanatlarda yoktur menendi
kendi yağı ile kavrulu kendi
köy şehir halkının hepsi efendi
ednâsı âlâsı kastamonunun

bir su içen yahut geçen yanından
nasrullahın çifte şadırvanından
bir daha gelmemek olmaz şanından
yamandır burası kastamonunun

ceylanlar dolaşır ormanlarında
pehlivanlar gezer meydanlarında
kötüler savrulu harmanlarında
serttir fırtınası kastamonunun

halkı asil merttir nankörlük etmez
burada yetişen bir daha yitmez
dört bir yanı yatır saymakla bitmez
ulu evliyası kastamonunun

hey benim vatanım cevher vatanım
bir taşı cihana değer vatanım
ben sana bağlıyım dilber vatanım
oldum müptelası kastamonunun

kastamonum işte bir vatan değil
can içre canandır sade can değil
elde gönül sazı bu Ozan değil
var nice şeydası kastamonunun" (İhsan OZANOĞLU)

Ozanoğlu kardeşlerle kurduğumuz sıkı bir diyalog sonunda meyvesini verdi,bazı dokümanları alabildim hiç olmazsa ozanımızın 25. Ölüm yıldönününde...Ozan- Can Ozanoğlu kardeşlere teşekkür ediyor, Kastamonulu Halk Ozanı ve derlemeci-araştırmacı yazar-şair İhsan Ozanoğlu'nu saygı ve rahmetle anıyorum...  

413
0
0
Yorum Yaz